حالا که به لطف واکسن و کمتر شدن موج کرونا امکان سفر فراهم شده و هر روز تورهای متعددی عرضه میشن، انتخاب بین گزینه‌های مختلف سخت و سخت‌تر شده. توی این مطلب می‌خوام یک راهنمای گام به گام بهتون پیشنهاد بدم تا با کمک اون، تور و برنامه سفری که مناسبتونه رو انتخاب کنید.

قبل اینکه لیست تورها رو باز کنید و بخواید وارد جزییات بشید و سریع شروع کنید به مقایسه قیمت تورها، خوبه که چند تا مورد مهم رو بررسی کنیم و همون اول تکلیف‌مون رو با خودمون مشخص کنیم. مواردی که در ادامه میگم باعث میشه یک چک لیست از سفری که علاقه دارید در اون شرکت کنید به دست بیارید و بعد که میرید سراغ لیست تورها با خیال راحت‌تری شروع به انتخاب کنید. با توجه به اینکه معمولا از توضیحات همه تورها نمیشه به راحتی متوجه شد که با شرایط و روحیات ما سازگارند یا نه، خوبه که قبل ثبت‌نام سفر این چک‌لیست رو با برگزار‌کننده تور چک کنید و همه سوالات‌تون رو ازش بپرسید.

 1- من آدم طبیعت‌گردیم یا شهرگردی یا تاریخ‌گردی یا …

چه چیزی ما رو بیشتر به وجد میاره؟ شهرگردی؟ دیدن جاذبه‌های تاریخی؟ طبیعت بکر؟
پاسخ دادن به این سوال کمک زیادی به ما می‌کنه تا بدونیم اولویت‌مون در سفر چیه. البته که نباید به قضیه صفر و یکی نگاه کرد. خیلی از تورها ترکیبی از همه این موارده. اما مثلا اگر من اولویتم دیدن بناهای تاریخیه، تور کویر مصری که بخش اعظم فعالیت‌هاش تو کویر و طبیعته قطعا مناسبم نخواهد بود.

2- هدفم از سفر چیه؟

اینم از اون سوال‌هاست که بسته به شرایط و حال و احوال‌تون باید در موردش تصمیم بگیرید.

آیا توی سفر پیش رو می‌خواید ماجراجویی کنید و ساعت‌ها پیاده‌روی  و فعالیت بدنی داشته باشید تا آدرنالین  و دوپامین کافی برای زندگی روزمره دخیره کنید یا ترجیح میدید که بیشتر زمان سفر رو به استراحت بگذرونید؟

خرید و پاساژگردی جز هدف‌های اصلی سفرتونه؟

دل‌تون می‌خواد خوابیدن تو کمپ یا هاستل رو تجربه کنید یا هدف‌تون از سفر استفاده از امکانات هتل لوکس پنج ستاره‌ست؟

یه جورهایی با پاسخ دادن به این نوع سوال‌ها درجه سختی سفر مورد علاقه‌تون رو هم مشخص می‌کنید.

3- چه کلاس سفری رو می‌خوام تجربه کنم؟

وقتی تصمیم به سفر می‌گیرید احتمالا بودجه سفرتون رو برای خودتون مشخص کردید و حالا وقتشه تصمیم بگیرید که دل‌تون می‌خواد با این بودجه سفر اقتصادی رو تجربه کنید یا متوسط یا لوکس؟

مثلا با یک بودجه مشخص می‌تونید یک سفر چهار روزه شیراز لوکس رو تجربه کنید، یا سفر ارمنستان متوسط یا استانبول اقتصادی.

البته اگر آدم منعطفی در سفر هستید و مقصد براتون مهمتر از نوع سفره، می‌تونید اول مقصد رو انتخاب کنید و بعد تصمیم بگیرید با بودجه‌ای که دارید چه نوع سفری رو می‌تونید تجربه کنید.

4- ماشین؟ اتوبوس؟ قطار؟ پرواز؟ کشتی؟

هر کدوم از وسایل نقلیه مزایا و معایب خودشون رو داره و چیزی که بدیهیه اینه که همواره نمی‌تونیم با وسیله نقلیه محبوب‌مون سفر کنیم. مثلا من اگر حق انتخاب داشتم دلم می‌خواست تا آفریقا با قطار برم ولی خب مجبورم که گزینه پرواز رو انتخاب کنم.

انتخاب وسیله نقلیه روی انتخاب تور، مقصد و البته هزینه سفر تاثیر گذاره.

برای رزرو بلیط هواپیما و قطار می‌تونید به سایت فلایتیو مراجعه کنید.

5- مقصد مورد علاقه

اینجا دیگه وقت واقعی کردن رویاهاست. دیگه باید بریم سراغ مقصدی که به واسطه شبکه‌های اجتماعی، دوست و آشنا یا علاقه شخصی جذبش شدیم و در موردش کمی گوگل کنیم و ببینیم آیا واقعا با توجه به روحیات‌مون مقصد جذابی برامون خواهد بود یا نه. مثلا اگه شبکه‌های اجتماعی پر شده از عکس‌های بالی و شما اصلا آدم ساحل رفتن و تفریحات آبی نیستید، با خودتون رو راست باشید و اونجایی که دل و منطق‌تون میگه رو انتخاب کنید.

6-  انتخاب برگزارکننده تور

اگر آژانس یا برگزار کننده توری رو میشناسید که قبلا باهاش سفر رفتید و راضی بودید یا به هر دلیلی مورد اعتمادتونه تعلل نکنید چون برگزار کننده خوب تور نایابه. اول از همه برید سراغ برنامه‌های آینده‌ش و تورهاش رو بررسی کنید و اگه توری برای مقصد دلخواه‌تون نداشت چاره‌ای نیست جز جستجو در گوگل و هشتگ‌های شبکه‌های اجتماعی. هر برگزارکننده‌ای رو که انتخاب کردید حتما در موردش حسابی جستجو کنید تا از نظرات مسافرهای قبلی خبردار بشید.

7- و اما بحث شیرین قیمت تور:

بیشتر اوقات اولین نکته‌ای که خیلی از ما میریم سراغش بحث قیمته. غافل از اینکه قیمت متاثر از ده‌ها پارامتره  و همواره باید قیمت رو در کنار شرایط و خدمات تور مقایسه کرد و به همین علته که برای مقایسه تورهای مختلف فقط دونستن اسم مقصد کافی نیست و باید به طور کامل جزییات تورها رو مقایسه کنیم.

چند تا از مواردی که روی قیمت تاثیر می‌گذارند رو مرور کنیم:

• تعداد روز سفر و تعداد شب محل اقامت: با تغییر یک شب محل اقامت و یا یک روز از سفر قیمت تور خصوصا توی تورهای خارجی تغییر میکنه.
• میزان گشت‌ها و ورودیه‌ها: خیلی اوقات برگزارکننده‌های تور قیمت پایین‌تری رو پیشنهاد میدن، اما بخش زیادی از گشت‌ها رو در برنامه اصلی قرار نمیدن و به صورت گشت اختیاری بهتون پیشنهاد میدن و هنگام سفر چاره‌ای ندارید جز اینکه هزینه ورودیه‌ها و حمل و نقل به محل گشت‌ها رو جدا پرداخت کنید.
• وعده‌های غذایی: وعده‌های غذایی خصوصا توی سفر خارجی میتونه هزینه سنگینی به مبلغ تور اضافه کنه. پس خیلی مهمه که ببینید چند وعده غذایی در تور لحاظ شده.
• کیفیت هتل‌ها و محل قرارگیری اونها: ستاره‌های هتل‌ها بر اساس استاندارد کشور مقصد تعریف میشه و به همین علته که هتل چهار ستاره‌ای که در ایران تجربه می‌کنید با هتل دوبی یا ترکیه متفاوته. پس اینکه صرفا در توضیحات تور نوشته شده هتل چهار ستاره کافی نیست و نیازه که در ادامه جزییات دقیق هتل‌ها رو سوال کنید.

برای رزرو هتل می‌تونید به سایت فلایتیو مراجعه کنید.

• 

 

• وسیله نقلیه مقصد: اینکه توی مقصد ماشین در اختیار داشته باشید و یا قرار باشه از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنید روی قیمت تور و آسایش شما بسیار تاثیرگذاره.

8- تورلیدر

اگر تجربه سفر با تور رو داشتید حتما می‌دونید که یکی از مهمترین اجزای سفر گروهی تورلیدره. فارغ از میزان دانش و اطلاعات، تورلیدره که می‌تونه حال و هوای تور رو تعریف کنه و جو تور رو جوری کنترل کنه که اکثر افراد بیشترین رضایت رو از شرایط داشته باشند.

9- چند نفری میریم سفر؟

ظرفیت تور از مواردیه که معمولا موقع ثبت‌نام بهش توجهی نمیشه. ولی کافیه حال و احوال تور ده نفره رو با تور سی نفره مقایسه کنید تا ببینید این موضوع تا چه حد روی کیفیت تور تاثیرگذاره.

10- زمان مناسب سفر؟

درسته که برای خیلی از ما راحت‌تره که در زمان تعطیلات سفر کنیم اما یادمون باشه که تو این زمان معمولا قیمت پروازها و قیمت تورها بالاتر میره. اما اگر گزینه دیگه‌ای ندارید پیشنهاد می‌کنم حواس‌تون به زمان مناسب سفر به مقصدی که انتخاب می‌کنید باشه تا اشتباها هزینه صرف دیدن مقصد مورد علاقه‌تون در زمان اشتباه نکنید.

11- بیمه مسافرتی

حتما پیش از سفر چک کنید که برگزارکننده بیمه مسافرتی با شرایط مناسب براتون صادر کنه.

12- سوال کنید، سوال کنید و سوال کنید

در نهایت اینکه پیش از اینکه هزینه سفر رو پرداخت کنید، شرایط سفر رو کامل مطالعه کنید و هر سوالی که دارید و هر قسمت مبهمی که داره رو از برگزارکننده تور بپرسید و هیچ‌جوره با کسی تعارف نکنید. شما  دارید پول و انرژی و وقت میذارید و حق‌تونه که بهترین انتخاب رو داشته باشید.

این روزها با پایین اومدن ارزش لیردوباره سفر به ترکیه منطقی شده.

فارغ از تمام جنبه‌های پررنگ و پرقدرت گردشگری، یکی از به‌صرفه‌ترین کارهایی که این روزها میشه توی ترکیه انجام داد خرید لباس یا وسایل مورد نیاز روزمره است. این روزها و با این بازار نابه‌سامان داخلی تقریبا خرید هر چیزی از لباس تا وسایل خانه تا لوازم آرایش از ترکیه، با توجه به قیمت و کیفیت کار به صرفه‌تریه.

اما ترکیه به صورت عادی روی بسیاری از محصولاتش مالیاتی رو از خریدار دریافت میکنه که مخصوص شهروندان خود ترکیه است. همون چیزی که به اسم مالیات بر ارزش افزوده یا VAT می‌شناسیمش. در حال حاضر این امکان برای توریست‌ها وجود داره که پس از خرید بخشی از مالیاتی که روی کالاهاست رو بازپس بگیرند. پروسه‌ای که به اصطلاح به اون خرید Tax Free یا بدون مالیات میگن. البته این روند فقط مخصوص ترکیه نیست و بسیاری از کشورهای دیگه هم این سیاست رو دارند. اما اینجا میخوایم درباره ترکیه صحبت کنیم که ما ایرانی‌ها بیشتر بهش سفر می‌کنیم.

در نگاه اول شاید عدد این مالیات روی هر خرید مجزا به چشم نیاد. اما وقتی کل خریدهایی که برای خودمون و خانواده‌مون رو درنظر بگیریم معمولا این عدد قابل توجه میشه. توی ترکیه محصولاتی مثل لوازم آرایش، زیورآلات، ساعت و لوازم الکترونیکی 18% و لباس و کفش و کیف و امثالهم 8% مالیات بر ارزش افزوده دارند که شما میتونید این مقدار رو بعد از خرید پس بگیرید.

اما پروسه بازپس‌گیری این پول معمولا پیچیدگی‌هایی داره که باعث میشه خیلی‌ها از خیر گرفتنش بگذرند. از اونجایی که به تازگی این پروسه رو طی کردم گفتم براتون تجربیاتم و مراحل این سبک از خرید رو بنویسم تا بتونید بخشی از پولی که حق شماست رو پس بگیرید.

در زمان خرید برای تکس فری Tax Free چه کاری باید انجام بدیم؟

اولین نکته اینه که در تمام روزهایی که قصد خرید دارید باید پاسپورت‌تون رو همراه داشته باشید. این روزها اکثر فروشگاه‌های ترکیه، خصوصا فروشگاه‌های لباس با پروسه tax free آشنایی کامل دارند. تنها کاری که باید بکنید اینه که وقتی دارید پول وسیله‌ای رو که خریدید پرداخت میکنید از صندوقدار بخواید که براتون گواهی tax free صادر کنه. درواقع همین که شما بگید من اینها رو بدون مالیات یا tax free میخوام اونها خودشون کارشون رو بلندند و به شما اون گواهی رو میدن.

 

هر فروشگاهی بسته به سیاستش گواهی tax free رو جداگانه صادر میکنه. یکی روی فاکتور اصلی موارد رو قید میکنه، یکی به صورت یه برگه جداگونه پرینت میگیره و تحویلتون میده. تنها نکته‌ای که شما باید حواستون باشه اینه که حتما همه فاکتورها و برگه‌هاتون مهر فروشگاه روش خورده باشه.

روند بازپس‌گیری پول بر اساس اسم و پاسپورت هر نفر انجام میشه. پیشنهادم اینه که اگر خانواده یا دوست هستید، تمام خریدها رو با پاسپورت یه نفر انجام بدید که فقط همون نفر درگیر پروسه Refund بشه که وقت کمتری توی فرودگاه ازتون گرفته بشه.

 

در فرودگاه استانبول برای دریافت پول Tax Free چه کاری باید انجام بدیم؟

بسیاری از فروشگاه‌ها برگه‌های tax free رو توی یه پاکتی قرار می‌دن که راهنمای اینکه چطور این مالیات رو پس بگیریم روش نوشته شده. اما الان یکبار با هم مرور میکنیم که پروسه این کار چیه.

 

اولین نکته‌ای که باید دقت کنید اینه که کانتر تحویل بار و دریافت کارت پرواز برای پروسه tax free با کانتر عادی پروازتون متفاوته. فرقی نمیکنه که شما بلیت چه ایرلاینی و به چه مقصدی رو دارید. اگر میخواید مالیات خریدهاتون رو پس بگیرید حتما باید از کانتر مخصوص این کار یا کانتر گمرک (Custom) بارهاتون رو تحویل بدید.

 

کدوم کانتر بریم؟

اگر پروازتون ترکیش ایرلاین بود، وقتی وارد فرودگاه بین المللی استانبول شدید باید برید سراغ کانترهای ردیف G که بزرگ روش نوشته VAT Refund. اینجا دو تا بخش داره. اول باید برید توی صف بایستید و مدارکتون رو بدید تا کارت پرواز بگیرید. یادتون باشه که همون اول حتما اعلام کنید که بارهاتون tax free است. پیشنهاد من اینه که تمام خریدهاتون رو بذارید توی یه چمدون. که فقط یه چمدون رو لازم باشه ببرید گمرک.

وقتی کارت پرواز رو گرفتید باید به همراه بارهاتون برید به کانتر گمرک. اونجا باید پاسپورت، برگه‌های رسید خرید رو تحویل بدید. مامور گمرک اجازه داره هرکدوم از خریدهایی که توی فاکتور اومده رو به چشم ببینه. مثلا ممکنه بگه خب این پیراهنی که از Cotton خریدی رو ببینم. یادتون باشه که یه جمله معروف هست توی این روند که No good, no refund یعنی بدون کالا هیچ پولی پرداخت نمیشه. حالا این بستگی به شانس و حس و حال مامور گمرک داره که همه کالاها رو ببینه یا یکی دوتاش رو به صورت رندوم. تشخیصش با اون ماموره. پس هیچکد.م از کالاهایی رو که میخواین مالیاتش رو پس بگیرید قبل از چک‌کردن مامور گمرک تحویل بار ندین.

مامور گمرک بعد از چک کردن هر فاکتور، روش یه مهر مخصوص میزنه و فاکتورها رو تحویلتون میده. دقت کنید که فقط فاکتورهایی که مهر خورده اند برای برگشت پول معتبرند. بعد از اون بارها رو همونجا تحویل میدید و میرید سراغ بقیه مراحل خروج.

اگر پروازتون ایرلاین دیگری بود، برید سراغ کانتری که براتون مشخص شده. موقع گرفتن کارت پرواز به مسئول کانتر بگید که چمدونتون کالای تکس‌فری tax free داره. اون خودش راهنماییتون میکنه که کانتر گمرگ کجاست و بارتون رو کجا باید تحویل بدید.

توی فرودگاه استانبول پول tax free رو کجا بگیریم؟

درست وق تی از مرحله چک کردن پاسپورت و مهر خروج رد شدید، کمی که در فضای ترانزیت جلوتر برید دو طرف سالن کنار پله برقی‌ها دوتا دفتر صرافی هستن که روش نوشته Global Blue. لگوش رو روی همه فاکتورهاتون هم میتونید ببینید. میرید اونجا، فاکتورهای مهرشده رو میدید. اونها عدد رو محاسبه میکنند و بهتون پرداخت میکنند.

بسته به اینکه مقدار عددیتون چقدره ممکنه بهتون نقدی پرداخت کنند یا اینکه ازتون کارت اعتباری بخوان. از اونجایی که ما ایرانی‌ها کارت اهتباری نداریم، بهشون اصرار کنید که پول رو نقدی بدن. اگر همچنان امکانش نبود میتونید کارت اعتباری یک نفر از دوستان یا خانواده رو بدین که پول رو برای اونها واریز کنند و بعدا شما از اونها بگیرید.

 

برای دریافت پول Tax Free خجالت نکشید!

نکته مهم اینه که این پول حق شما به عنوان خریداره و کسر شان نیست. پس حتما براش وقت بذارید و پولتون رو بگیرید. فقط دقت کنید که پروسه دریافت کارت پرواز برای tax free از حالت عادی طولانی تره و صف طولانی تری هم داره. حتما زودتر از زمان عادی خودتون رو به فرودگاه برسونید که بتونید با خیال راحت کارهاتون رو انجام بدید.

 

این محتوا با حمایت سامانه جامع رزرو آنلاین خدمات سفر فلایتیو منتشر شده است.

گردشگری سیاه یا Dark Tourism نوع جدیدی از گردشگریه که طی اون از مکان‌هایی که در گذشته در معرض آسیب‌هایی مثل جنگ، نسل‌کشی، زلزله و … بودند دیدن می‌شه. وجه مشترک این مکان‌ها مرگه.

گردشگری سیاه طرفداران و مخالفین خودش رو داره. بعضی اون رو یک عمل احترام‌آمیز و عده دیگه اون رو یک کار غیراخلاقی می‌دانند.

بازدید از این مکان‌ها می‌تونه فرصتی باشه تا با نیمه‌ تاریک تاریخ روبه رو بشیم. دیدن این وجه از تاریخ می‌تونه دلیلی باشه تا برای ساخت دنیایی بهتر تلاش کنیم.

توی این بلاگ‌پست می‌خوایم  ۸ تا از مقاصد رایج گردشگری سیاه رو معرفی کنیم.

1- آشویتس – لهستان

آشویتس یکی از بزرگترین اردوگاه‌های کار اجباری آلمان در طول جنگ جهانی  دوم بوده. مردم از سراسر اروپا به این اردوگاه کار تبعید می‌شدند. 90٪ این افراد یهودی بودند. گفته می‌شه حدودا ۱.۵ میلیون نفر در این اردوگاه‌ها به قتل رسیدند. اینجا می‌شه سنگ‌دل‌ترین چهره بشریت رو نسبت به هم‌نوعش دید.

تکان‌دهنده‌ترین لحظه‌ی این بازدید دیدن مو و ناخن قربانیان در این فضاست.

2- چرنوبیل – اکراین

اسم این شهر با حادثه انفجار راکتور هسته‌ای سال ۱۹۸۶ گره خورده. چرنوبیل در حال حاضر مثل شهر ارواحه و بازدید ازش مثل دیدن آخرآلزمانه و همین موضوع باعث جذابیت این مکان برای خیلی‌ از توریست‌های علاقمند به گردشگری سیاه می‌شه. درحال حاضر با رعایت یک سری موارد می‌شه از چرنوبیل بازدید کرد.

3-    پمپئی – ایتالیا

این شهر در جنوب ایتالیا قرار داره و بعد از فوران آتشفشان وزو در سال ۷۹ میلادی به کل نابود می‌شه.

گدازه‌های آتشفشان باعث سنگی شدن همه چیز در این شهر شدند. اجساد در این شهر بر اثر لایه‌های خاکستر تبدیل به مجسمه شدند و حالا در معرض دید توریست‌های علاقمند به گردشگری سیاه قرار گرفتند.

پمپئی در زمان متوقف شده. می‌شه توی این شهر قدم زد و با ۲۰۰۰ سال قبل سلفی گرفت.

4-    فوکوشیما – ژاپن

در فوکوشیما‌، یک زمین لرزه منجر به سونامی شد و این سونامی هم به یک فاجعه‌ هسته‌ای ختم شد. پس از ذوب شدن نیروگاه هسته‌ای، بیش از 15000 نفر از ساکنین این شهر چاره‌ای جز فرار نداشتند. بسیاری از این افراد هیچوقت دوباره به این شهر برنگشتند.

اگر به گردشگری سیاه علاقمندید در بازدید از فوکوشیما می‌تونید وارد منطقه قرمز بشید و زندگی رها شده در این شهر رو ببینید. از اتومبیل‌های رها شده تا کیسه‌های پر از وسیله افتاده در گوشه گوشه شهر.

 

5-    آلکاتراز – سانفرانسیسکو

زندان آلکاتراز محبوب‌ترین مقصد توریستی سانفرانسیسکو است. این زندان فوق امنیتی برای ۲۹ سال محل زندگی بزرگترین تبهکارهای دنیا مثل آل‌کاپون بوده. این زندان به دستور کندی و به خاطر دلایل مختلف از هزینه بالای نگهداری زندانیان تا تاثیر رطوبت بر روی ساختمان تعطیل شد و حالا به یکی از جذاب‌ترین مقاصد گردشگری سیاه تبدیل شده.

6-    مزارع کشتار – کامبوج

مزارع کشتار به ۳۰۰  مکانی در کامبوج گفته می‌شه که به دستور پل پات، دیکتاتور کامبوج بیش از صد هزار نفر در آن‌ها کشته شده‌اند. یکی از معروف‌ترین این مزارع Choeung Ek  است  که از سال 1975 تا  1979 محل قتل عام ۱۷ هزار نفر بوده. در یاد بود این فاجعه، جمجمه‌ی ۵۰۰۰ نفر از کشته‌شدگان در پشت دیواری شیشه‌ای قرار داده شده که امروزه قابل بازدیده.

تو اپیزود 30 رادیوجولون از سفر به کامبوج و البته فجایع تاریخی اتفاق افتاده در این کشور گفتیم.

7-    اَستودان سِدلِک – جمهوری چک

این ساختمان یک کلیسای کوچک رومی است. در معماری اَستودان سِدلِک حدود 50،000 اسکلت برای دکوراسیون داخلی استفاده شده. دیدن این کلیسا نفس گیره چرا که همه جا از لوسترها تا کلمه‌های نوشته شده روی سقف از اسکلته.

هر ساله بیش از ۲۰۰ هزار نفر از این مکان بازدید می‌کنند. تجربه دیدن این کلیسا مثل اینه که با مرگ چشم تو چشم بشید.

8-    بنای یادبود نسل کشی  مرامبی – رواندا

به سختی می‌شه نسل کشی رواندا رو با قتل‌ عام‌ تاریخی دیگه‌ای مقایسه کرد. بنای یادبود مرامبی در بالای تپه‌ای سبز و زیبا و در محل دانشکده فنی نیمه‌کاره‌ای قرار داره. در سال ۱۹۹۴، ۵۰ هزار نفر در این مکان قتل عام شدند.

اجساد حدود ۸۰۰ قربانی نبش قبر شدند و به جای به خاک سپردن در آهک نگه‌داری شده و در معرض نمایش قرار گرفتند.

از اواخر تیر و اوایل مرداد ۹۹ دویدن رو شروع کردم و حالا دیگه بخش مهمی از زندگیم شده. این مدت، خیلیا ازم پرسیدن چطور شروع کنیم. من متخصص این موضوع نیستم، صرفا یک دونده خیلی مبتدی‌ام و در این نوشته می‌خوام تجربه‌ها و خونده‌های شخصیم رو باهاتون در میون بذارم و جواب این سوال رو با توجه بهشون بدم. لطفا نسبت به استفاده از همه‌ی این توصیه‌ها محتاط باشید و اگر فکر می‌کنید لازمه بیشتر تحقیق و جستجو کنید، حتما این کارو انجام بدید.

 

بذارید یکی از جمله‌هایی که اول یه بلاگ انگلیسی درباره شروع دویدن بود رو هم اینجا نقل به مضمون بنویسم: خیلی خوش‌به‌حالتونه که اولشید و آدم بهتون حسودیش می‌شه، چون گذشتن از هر مرحله‌ش حال خوبی داره و بعد از گذشتن از مراحل ابتدایی هم آدم دیگه نمی‌تونه بهشون برگرده. سفر باحالی پیش روئه. امیدوارم بهتون کیف بده.

کجا بدویم؟

اگر از من بپرسید می‌گم برای شروع، نزدیک‌ترین جا به خونه می‌تونه برای دویدن مناسب باشه. می‌شه به مرور وقتی بدن با دویدن خودش رو تطابق داد، جای متناسب‌تر با نیاز و سطح دوندگی رو انتخاب کرد. منظورم چیه؟

پارک‌های هر محله جاهای مناسبی برای دویدن هستند، اما ممکنه شیب داشته باشن یا مسیر کوتاهی باشن و خسته‌کننده بشن. برای اوایل دویدن می‌شه با همین فضاها شروع کرد چون شروع دوندگی یعنی تازه بدن رو بندازی تو وضعیتی که دوزاریش بیفته قراره چه مسیری رو طی کنه. ولی باید دونست اصولا شیب اتفاق خسته‌کننده‌ایه و باید به بدن برای گذشتن ازش راحت‌تر گرفت.

کوچه و خیابون هم می‌تونه مسیر مناسبی باشه. من چندبار تجربه‌ی دویدن‌ صبح یا عصر شهری داشتم و بوی دود ماشین اذیتم کرده. جمعه صبح‌ها برای دویدن شهری شاید زمان مناسب‌تری باشه. ضمنا تو دویدن شهری باید خیلی مراقب ماشین و چراغ‌های راهنمایی بود. هرچند تجربه لذت‌بخشیه.

ممکنه در بعضی مسیرهای شهری به شما چپ‌چپ نگاه کنند یا (بدبختانه، متاسفانه، خاک‌برسرانه) به شما متلک بگن. این موضوع رو در دویدن شهری در نظر بگیرید. من معمولا در محله‌هایی که احساس امنیت بیشتری دارم می‌دوم، محله‌های کمتر امن رو با همراه می‌دوم و در پوشیدن لباس هم محتاط‌تر عمل می‌کنم. در پارک‌ها دویدن اتفاق عادی‌تریه. با این‌همه، انتخاب شماست که کجا بدوید، چطور و با چه پوششی بدوید و چه نکات ایمنی رو رعایت کنید. من تصمیم گرفتم این کارو انجام بدم به هر حال. به نظرم حق ماست.

خوبی دویدن اینه که به هر حال یه جایی پیدا می‌شه. تو این مدت دویدن دو سه باری سفر پیش اومده و من بالاخره یه جا نزدیکی محل اقامتم پیدا کردم و دویدم. تو جاده، کوچه‌پس‌کوچه‌های شهر مقصد و کوچه‌باغ. اگر جایی هستید که مسیرهای طولانی‌تر براتون وجود داره می‌تونید اون رو برید ولی مسیرهای خیلی کوتاه رو هم می‌شه به صورت رفت و برگشتی دوید.

با چه برنامه‌ای دویدن رو شروع کنیم؟

برای برنامه دویدن داشتن چند راه وجود داره.

یکی این‌که با اپلیکیشن‌ها شروع کنیم. اپلیکیشن‌های زیادی وجود دارن که به ما کمک می‌کنن باهاشون دویدن رو شروع کنیم. اغلب این اپ‌ها ترکیبی از دویدن و راه رفتن رو پیشنهاد می‌دن و به مرور اون رو به تعادل می‌رسونن تا هم مسافت رو زیاد کنن و هم طول راه رفتن رو کم و طول دویدن رو بیشتر کنن. من با این اپ‌ها ارتباط برقرار نکردم چون احساس کردم اون طور که باید، شخصی‌سازی نمی‌شه کردشون. گاهی کاری که می‌گفتن انجام بده برای من زیادی سبک و گاهی زیادی سنگین بود. اما خیلیا با همین اپلیکیشن‌ها دویدن رو شروع می‌کنن

راه دوم کمک گرفتن از یک مربیه. الان اگر از من بپرسید می‌گم راه مناسب و خوبیه. مربی‌های دو علم درستی در تمرین دادن دارن، شرایط شما رو در نظر می‌گیرن، کمک می‌کنن در وضعیت بهینه تمرین‌ها جلو بره، مراقبن بدن آسیب نبینه و انگیزه‌بخش‌های خوبی هم هستن (ایشالا که همه‌شون هستن!). یک سری از مربی‌ها به صورت آنلاین برنامه می‌دن و شما رو تحت‌نظر می‌گیرن و یک سری برنامه‌های حضوری دارن. نکته مهم به نظرم اینه که مربی‌ای انتخاب بشه که واقعا روند شما رو زیر نظر می‌گیره و براساس شرایط، واکنش بدن و نیازهای شما برنامه رو تنظیم می‌کنه.

راه سوم شروع کردن شخصیه. یک سری برنامه مکتوب وقتی سرچ می‌کنید میاد که به شما کمک می‌کنه دویدن رو شروع کنید. اغلب این برنامه‌ها ترکیبی هستند از راه رفتن و دویدن. مثلا اول پیشنهاد می‌دن ۳ دقیقه راه برید ۱ دقیقه بدوید. بعد از چند بار می‌گن حالا بکنید ۲ دقیقه راه رفتن و ۲ دقیقه دویدن و به مرور انقدر این عددا رو بالا پایین می‌کنن تا مسافت و زمان راه رفتن و دویدن تنظیم بشه.

اما من وقتی درباره موضوع خوندم، این روش شخصی رو بیشتر دوست داشتم: شروع کنید بدوید تا جایی که خسته بشید و احساس کنید نیاز به نفس‌گیری دارید. این دویدن نباید با سرعت بترکون باشه. بهتره نرم بدویید و به‌اصطلاح جاگ کنید (اون‌قدر آروم بدوید که بتونید وسط دویدن صحبت کنید). بعد چند دقیقه راه برید و نفس بگیرید تا جایی که حس کنید دوباره دلتون می‌خواد بدوید. دوباره بدوید و این سیکل رو ادامه بدید. من با این روش خیلی حال کردم و به نظرم نکته‌ی باحالش اینه که اجازه می‌ده آدم به اندازه کافی از دویدن لذت ببره و درگیر عدد و رقم نشه اوایل کار.

حالا دو تا متغیر وجود داره در دویدن‌ها: زمان و مسافت. شخصا به زمان زیاد کاری نداشتم. کم‌کم مسافت رو زیاد می‌کردم. بدن هفته‌های اول کاملا داره خودشو با شرایط دویدن وفق می‌ده. واقعا چندان مهم نیست که چند دقیقه راه می‌رید و چند دقیقه می‌دوید می‌شه به بدن گوش کرد و بهش اجازه داد اون تعیین‌کننده باشه. به‌مرور هم می‌شه مسافت رو زیاد کرد، هم زمان رو و هم این‌که زمان راه رفتنای بیشنش رو کم و دویدن‌ها رو بیشتر کرد. دیگه برای رسیدن به این مرحله، لازمه اندازه‌گیری زمانی و مسافتی دقیق‌تر انجام بشه.

 

قانون ده درصد در دویدن

این وسط یه قانون وجود داره که رعایتش خیلی مهمه و من دیر فهمیدمش. رعایتش مهمه چون آدم اوایل، موقع دویدن دچار جوزدگی ممکنه بشه و سریع‌تر از چیزی که خوب و درسته جلو بره. اونم قانون ده درصده. این قانون می‌گه به طور کلی هر هفته فقط ده درصد از هفته دیگه دویدنتون رو افزایش بدید. زمانی، مسافتی یا هرچی. ده درصد از هفته پیش بیشتر فشار بیارید به خودتون وگرنه می‌تونه منجر به آسیب بشه. خیلی مهمه که صبر داشته باشیم و به خودمون فشاری نیاریم که باعث به آسیبی بشه که مدتی از لذت دویدن محروممون کنه. اگر اوایل دویدن دردی در جایی از بدن حس کردید، حتما پیگیر باشید ببینید چیه تا منجر به آسیب نشه. یک جمله وجود داره که مربی‌های ورزشی زیاد تکرارش می‌کنن: «رو درد نباید دوید» (البته اینجا منظور عضلات و استخوان‌هان وگرنه دل‌دردی که آدم اوایل دویدن می‌گیره طبیعیه و رفعش نیاز به تمرین و تکنیک داره)

 

من با روش سوم شروع کردم، ولی وقتی به مسافتی حدود هفت کیلومتر دویدن ممتد رسیدم، دیدم که داره برای هفته سنگین می‌شه میزان دویدنم و فهمیدم که باید از یک مربی برای تنظیم تمریناتم کمک بگیرم. ادامه راه با مربی بود و هست. همچنان توصیه‌م اینه که اگر مالی و دسترسی ردیفید، به مربی رجوع کنید. ولی اگر زمانی برای تنها دویدن نیاز دارید تا اصلا ببینید با این ورزش و فعالیت حال می‌کنید یا نه، اون یکی روش‌ها رو می‌شه جلو رفت.

 

چقدر در هفته بدویم؟

اون طور که من می‌خوندم برای شروع دویدن، پیشنهاد می‌شه حتما بعد از هر روز دویدن، یک روز به بدن استراحت داده بشه و سه روز در هفته دوید. من معمولا برای شروع، هفته‌ای سه یا دو بار می‌رفتم برای دویدن.

 

حالا موقع دویدن چی بپوشیم؟

کفش جزء مواردیه که انتخابش حساسه. من با کتونی‌ای شروع کردم که می‌دونستم برای راه رفتن مناسب بود، مطمئن شدم کفشم فشار جدی‌ای به پام وارد نمی‌کنه و بعد از پنج شش ماه کفش تخصصی دویدن خریدم. از خیلی از مربی‌ها می‌شنوم که اگر اوایل دویدن می‌خواید خرجی بکنید، کفش مناسب و استاندارد رو ردیف کنید.

 

تا مدتی کیف کمری با خودم می‌بردم و موبایل و هدفون و آب توش می‌ذاشتم، اما به مرور دیدم واقعا وزن آب خودش چیزیه و یه جایی از مسیر معمولا بطری آب رو جاساز می‌کنم و موقع برگشت می‌خورم، یا اصلا قبل و بعد از تمرین مصرف می‌کنم. موبایل رو هم تو جیب لباس می‌ذارم که راحت‌تر باشم و یه هدفون سیم‌دار دارم که از تو جیب میاد بیرون و باهاش آهنگ و پادکست موقع دویدن گوش می‌دم.

اوایل یه شلوار سفری راحت می‌پوشیدم ولی به مرور دیدم لگ‌هایی که تو بازار برای ورزش طراحی شده مناسب و راحت و سبک هستن و جریان هوا با کمکشون به‌درستی انجام می‌شه (و شما که غریبه نیستید، خوشگلم هستن).

اوایل شالم رو دور سرم می‌پیچیدم که دست و پا گیر نباشه بعد دیدم اسکارف‌های ورزشی هم خوب و راحتن (اون قضیه‌ی خوشگلی هنوز پابرجاست). وقتی آفتاب باشه کلاه‌های آفتاب‌گیر هم گزینه‌های جایگزین خوبی هستن و وقتی سرد باشه کلاه‌های گرم می‌تونن کمک‌کننده باشن.

برای بالاتنه هم تو فصل سرما یک لباس آستین‌بلند می‌پوشیدم (تو خیلی فروشگاه‌های لباس ورزشی باید بگید لایه اول تا موارد مناسبی بهتون پیشنهاد بکنن) و بادگیری که قبل‌تر باهاش کوه می‌رفتم که ترکیب خوب و مناسبی بود. همیشه تو ماشین همراهم یه کاپشن یا ژاکت گرم خشک هم هست که بعد ورزش اگر سردم شد اون رو بپوشم. مهمه که حواسمون باشه در طول فعالیت بدن عرق می‌کنه و لباس سنگین و کلفت اذیت‌کننده‌ست.

فصل گرما هم تیشرت و ساق و لگینگ می‌تونه ترکیب مناسبی باشه.

برای پیداکردن تیشرت مناسب و البته خوشگل میتونید یه سر به فروشگاه جولون‌شاپ بزنید.

درباره آقایون، اوضاع تقریبا همین جوره ولی اونا امکان پوشیدن شلوارک در فصل گرما تو خیلی فضاها رو دارن و ضمنا نمی‌دونم قانونه، شرم و حیاست، چیه، ولی روی لگ، شلوارک هم می‌پوشن (این کار رو خانم‌ها هم می‌کنن هم برای داستان پوشیدگی و هم گاهی دولا کردن لباس).

فصل سرما دستکش و کلاه یا اسکارف گرم هم کمک‌کننده‌ن.

من همچنان برای جواب به سوال «چی بپوشیم» مشغول سرچم که به وضعیت بهتری برسم. ولی از مدلی که پیش رفتم خوشحالم: با هرچی داشتم دویدم و به مرور بهترش کردم. این‌جام چندتا عکس از استایل‌های دویدن می‌ذارم ببینید. اگر ایرانید در برابر بعضیش باید فقط وصف‌العیش نصف‌العیش‌طور عمل کنیم و اگر ایران نیستید بزنید در رگ و حالشو ببرید.

 

این اپلیکیشنه که استفاده می‌کنی باهاش تو سوشال میدیا پز دویدن می‌دی چیه؟

اپلیکیشن استراوا (strava)

یکی از انگیزه‌بخش‌ترین ابزارهایی که من از آغاز تا اینجا داشتم، این اپلیکیشن بوده. اپلیکیشن استراوا اپیه که با کمک جی پی اس، روند دویدن شما رو در هر تمرین ثبت و تحلیل می‌کنه. خوشبختانه بخش مهمی از این اپ رایگان ارایه می‌شه. با شروع هر تمرین، می‌شه دکمه‌ی شروع رو در این اپ زد و دوید. اپلیکیشن مسیر رو ردیابی و ثبت می‌کنه، تعداد کیلومتری که دویدید رو می‌گه، زمان و سرعت دویدن رو هم گزارش می‌ده.
یه خوبی این اپلیکیشن حضور دونده‌های دیگه‌ست. شما می‌تونید دوستانتون یا افراد دیگه رو فالو کنید و از تمرین‌های هم باخبر باشید و برای هم کامنت بذارید (آدما تو این اپ خیلی تشویق‌کننده و مهربونن).  من هربار تنبلیم میاد برم بدوم یکی از راه‌هام چک کردن استراوا و دیدن دوستانمه که رفتن تمرین و هربار تمرینی رو تموم می‌کنم، کلی با دیدن کامنت‌های دوستانم خوشحال و شاد و خندان می‌شم.

می‌تونید عکس از خودتون یا فضایی که دویدید آپلود کنید و خروجی خوبی از اعداد و عکس باهم بگیرید و در شبکه‌های اجتماعی اون رو به اشتراک بذارید.

یک سری تحلیل دیگه از وضعیت وجود داره که اپ استراوا اونا رو می‌ذاره، برای شروع دویدن شاید نیازی نباشه از همه‌ش سر دربیارید ولی یه نگاهی کنید هر چند وقت یه بار، کشف کنید چی هستند و کیف کنید باهاش.

فقط فراموش نکنید اگر اکانتتون در وضعیت عمومی باشه، جای تمرینتون با هرکس شما رو پیدا کنه به اشتراک گذاشته می‌شه. صرفا آگاه باشید و اگر انتخابتون خصوصی بودن اطلاعاته، اکانت رو در وضعیت خصوصی قرار بدید.

آیا ساعت هوشمند برای دویدن ضروریه؟

اگر شما از اون دسته آدم‌هایی هستید که اول هر تصمیمی باید یه حال اساسی به خودتون بدید که اون کار رو شروع کنید و تو رودربایستی اون خرج، کار رو ادامه بدید، و کفش درست‌حسابی هم دارید، ساعت هوشمند هم می‌تونه گزینه مناسبی باشه برای خرید. ولی واقعیت اینه که اصلا برای شروع دویدن گزینه ضروری‌ای نیست. ساعت هوشمند وقتی کمک‌کننده‌ست که شما دیگه می‌خواید با سرعت خیلی مشخص،  در زمان مشخص بدوید. مثلا فرض کنید از یک جا به بعد، تمرین این شکلی می‌شه که انقدر دقیقه با این سرعت بدو، اون قدر دقیقه با این یکی سرعت. تو این وضعیت باید یا موبایل رو مثل یه گوشتکوب بگیرید تو دستتون و هی عدد و رقم نگاه کنید و به صورت لحظه‌ای ببینید سرعت در چه حاله، یا ساعت هوشمند داشته باشید.

خلاصه برای اول کار و اون بخشی که می‌خواید بدنتون رو با دویدن وفق بدید و سعی و خطا کنید که اصلا این کار رو دوست دارید یا نه، واقعا ابزار ضروری‌ای محسوب نمی‌شه. می‌تونید بذارید لااقل این اطمینان در شما به وجود بیاد و بعد برید تو کارش.

شما ممکنه به عشق اعتقاد داشته باشید و شاید هم نداشته باشید. اما حتما یه جایی هست که وقتی بهش  فکر می‌کنید یا یاد خاطره‌هاتون توی اون مکان میافتید دلتون پروانه‌ای میشه و ابرا صورتی می‌شن حالا نه با این غلظت ولی به قول خواننده محترم “وقتی که من عاشق می‌شم دنیا برام رنگ دیگه‌ست.” این مقاصد عاشقانه‌ هم که ما می‌گیم همون مقصدیه که وقتی دنیا براتون یه رنگ دیگه‌ست، دوست دارید بهش سفر کنید.

توی این مطلب چندتا مقصد گردشگری رو معرفی می‌کنیم که غالبا توریست‌ها خاطره‌های عاشقانه‌ای اونجا داشته‌ند.

ما که عشق رو در کویر، توی جزیره‌های جنوب و زیر نم‌نم بارون رشت دیدیم. شما هم توی کامنت‌ها بگید عاشقانه‌ترین مقصدی که بهش سفر کردید کجا بوده. یا دوست‌ دارید با یارتون به کدوم مقصد سفر کنید.

 

1. سانتورینی، یونان

تماشای غروب و پایین رفتن خورشید در دریای اژه اونم از روی یه بالکن تو شهر سانتورینی حتما فراموش نشدنیه.

 2. بروژ، بلژیک

تو افسانه‌ها اومده که اگر زوجی از روی پل رودخانه عشق (در قسمت جنوبی بروژ) باهم گذر کنند، تا ابد باهم خواهند بود. پس چرا به این افسانه دل ندیم و باهم قدم زدن رو از این مقصد عاشقانه شروع نکنیم؟

اگه هنوز باور ندارید که بروژ یه مقصد رویاییه، پیشنهاد می‌کنم فیلم In Bruges رو ببینید.

 

3. مالدیو

قدم زدن در ساحلی با شن‌های سفید و شام خوردن در آلاچیق روی دریا.درست انگار تو بهشتیم.

4. فلورانس، ایتالیا

تمام روز، درکنارهم گشت زدن در میون آثار هنری، نوشیدن یه فنجون اسپرسو توی‌کافه‌ها و تماشای غروب فلورانس حتما تضمین می‌کنه که اینجا یکی از رمانتیک‌ترین شهرهای جهانه.

 

5. وین، اتریش

ساختمان‌های زیبای باروکی به همراه موسیقی کلاسیک بی‌نظیر. برای داشتن لحظاتی عاشقانه، ۲ تا صندلی در یک ارکستر فیلارمونیک وین رزرو کنید و با شنیدن صدای موسیقی بهشتی، برای لحظاتی از زمین و زمان جدا بشید.

 

6. کیوتو ، ژاپن

مگه می‌شه از قایق‌سواری زیر شکوفه‌های گیلاس بهاری، چیزی رمانتیک‌تر تصور کرد؟

 

7. جزیره کوتائو، تایلند

این جزیره که به غواصیش معروفه، مناسب زوج‌هاییه که به دنبال یک سفر رمانتیک اما هیجان‌انگیزن.

دراز کشیدن کنار دریا، غواصی کردن و تماشای غروب آفتاب اون چیزیه که کوتائو رو رویایی می‌کنه.

اگه دوست دارید بیشتر از تایلند بدونید اپیزود دوم یعنی لبخند در سرزمین سیام رو گوش کنید تا ببین که تایلند هم جزو مقاصد عاشقانه‌ست، هم ماجراجویی.

 

8. پاریس، فرانسه

خیلی ناعادلانه است اگه پاریس توی این لیست نباشه. پاریس استعاره از عشقه. از قفل‌های عشقش گرفته تا اون دیوار معروفش با دوستت دارم‌هایی به زبون‌های مختلف.

 

9. بالی، اندونزی

بالی یکی از محبوب‌ترین مقصد‌های ماه‌عسله. می‌تونید درحالی که نگاه‌تون رو به دریاست ماساژ بگیرید و شب توی یکی از رستوران‌های خصوصیش یه شام رمانتیک بخورید و لبخند عاشقانه بزنید.

قبل اینکه بهتون بگم مفهوم سفرتراپی دقیقا چیه بذارید یک کم در مورد خود سفر بیشتر صحبت کنیم.

صدها بار اتفاق افتاده که یک روز معمولی از خواب پا شدیم، وسایلم‌مون رو جمع کردیم، راهی سفر شدیم و با حال بهتر و خوشحال‌تر برگشتیم به خونه.  دهها بار هم با خوشحالی سفر رو شروع کردیم و خوشحال‌تر از قبل سفر رو تموم کردیم.

 

اما این نسخه‌های تکراری باعث نمیشه وقتی که غمگینیم به سفر فکر کنیم. سفر از نظر خیلی از ما راهکاریه برای خلاصی از زندگی روزمره و خوش‌گذرونی. تصور قالب اینه که وقتی اعصاب‌مون آرومه و مشکل و غم بزرگی نداریم چند روزی کار و دغدغه‌های روزمره رو فراموش کنیم و با جمعی از رفقا بریم خوش بگذرونیم.

 

اما تا حالا فکر کردید وقتی غمگین، خشمگین و یا افسرده هستید کوله/چمدون‌تون رو بردارید و برید سفر؟ به نظرتون شدنیه که تمام مشکلات و غم‌ها رو بذارید توی کوله و با خودتون حمل کنید تا توی سفر  بهشون فکر کنید؟

 

بذارید اول براتون یه داستان از تجربه شخصی خودم تعریف کنم تا با رسم شکل با مفهوم سفرتراپی آشنا بشید:

 

اگر دوست دارید با مفهموم سفرتراپی بیشتر آشنا بشید اپیزود سفرتراپی رادیو جولون رو گوش کنید. توی اون اپیزود تجربیات جهانگردهای دیگه رو هم در مورد این موضوع می‌شنویم و علاوه بر اون با یک دکتر روانشناس هم در مورد سفرتراپی صحبت می‌کنیم.

 

سفر به قله سیالان

پاییز سال 92، همه چی دست به دست هم داده بود تا زندگیم بیافته رو سرازیری. همون زمان‌ها که فکر می کردم اگه یک روز کار نداشته باشم آسمون به زمین میرسه، شرکتی که سال‌ها با جون و دل براش کارکرده بودم در مرز ورشکستگی بود.
همون روزهایی که به خیالم رابطم گل و بلبله، خیلی غیر منتظره رابطم افتاد تو سرازیری و به همه اینها اوضاع بد مالی هم اضافه شد.
تو گیر و دار حال بدم دعوت شدم به یک سفر کوهنوردی. انقدر مستاصل بودم که فکر کردم شاید این سفر معجزه کنه، پس بدون سوال و بدون فکر همون اول گفتم باشه میام!

سفر از یک روستا به اسم “هنیز” در نزدیکی قزوین شروع میشد و بعد از صعود به قله سیالان به روستای “عسل محله” در استان مازندران ختم میشد. پیمایش که شروع شد همون چند ساعت اول فهمیدم که داستان از اونی که فکر می‌کنم پیچیده‌تره. ضعف جسمی و روحیم به حدی بود که برای برداشتن هر قدم هزار بار با خودم تکرار می‌کردم “تو می‌تونی”. دو دستی چسبیده بودم به باتوم‌هام و تمرکز کرده بودم که یهو همون وسط مسیر کم نیارم و نزنم زیر گریه. کسایی که کوهنوردی کردند می‌دونند که آمادگی ذهنی برای کوهنوردی به مراتب مهمتر از آمادگی جسمانیه.

با هر مشقتی بود سعی کردم از تیم عقب نمونم و بالاخره شب اول رسیدیم به پناهگاه. تمام مدت شام منتظر بودم که همه بخوابند و من برم توی کیسه خوابم و یه دل سیر گریه کنم که البته نشد! ظاهرا این سکانس برای فیلم‌هاست چون انقدر خسته بودم که اولین نفر بیهوش شدم.

خلاصه که بالاخره روز دوم به قله رسیدیم، چرت روی قله مثل خیلی از خواب‌های روی قله که بعدتر تجربه کردم جزو عمیق‌ترین خواب‌ها بود.
اما قسمت به یادموندنی اون سفر تو لحظات فرود از قله برام رقم خورد، اون موقعی که از شدت آدرنالین ترشح شده مست بودم و هر بار که به پایین نگاه می‌کردم احساس می‌کردم دنیا تو مشتمه. از اون بالا  شکوه البرز مرکزی رو می‌دیدم در حالیکه پایین‌تر جنگل‌ انبوهی در انتظارم بود که تصمیم داشتیم شب رو توی اون‌ها کمپ کنیم. احساس می‌کردم تمام مشکلاتم که قبلا توی دایره‌ای به شعاع اتاقم ازم فاصله داشتند، حالا دور شدند و شعاع اون‌ها شده قد البرز مرکزی.

افکار منفی مدام تو سرم چرخ می‌زدند و از یادآوری هر کدومشون خندم می‌گرفت. به تک‌تک مشکلاتم فکر می‌کردم و احساس می‌کردم در مقابل حال خوبی که الان دارم این مشکلات کوچک‌تر از اونی هستند که نتونم حل‌شون کنم.

 

این مثال دقیقا همون نوعی از سفره که بهش می‌گیم “سفرتراپی”. سفری که با حال بد شروع میشه اما قراره منتج بشه به آمادگی و آرامش ذهنی برای حل مشکلات.

 

چرا سفرتراپی:

حال خوب بعد از اون سفر باعث شد که مسیر زندگی من تغییر کنه و سفر رو به عنوان راهی برای حل مشکلاتم انتخاب کنم. هنوزم که هنوزه راه حل من برای حل بسیاری از مشکلاتم سفره، با خودم فکر می‌کنم زندگی که سخت بشه کولم رو برمیدارم و میرم. اما چرا سفرتراپی؟ چی باعث میشه همون آدمی که توی خونه در مقابل مشکلات‌ش کم آورده و راه گریزی نداره با خارج شدن از فضای خونه، ذهنیت‌ش تغییر می‌کنه و احساس می‌کنه که میتونه مشکلات رو حل کنه.

با توجه به تجربه‌ای که سفر تراپی بهم داده علل این اتفاق رو توی این موارد پیدا کردم:

 

اعتماد به نفس از جنسی دیگر

سفر کردن متوالی و حل مشکلات در سفر به شما اعتماد به نفس میده و کمک می‌کنه باور داشته باشید که از عهده حل مشکلات زندگی هم برمیاید.

توی زندگی روزمره، موقعیت خانوادگی، اجتماعی و شغلی ما باعث میشه که اعتماد به نفس خیلی از کارها رو به دست بیاریم. اما جنس این اعتماد به نفس با جنس باوری که سفر به ما میده توی خیلی از موارد متفاوته. کافیه سفر با مقداری چالش همراه باشه و حس بعد از حل کردن این چالش‌ها رو تجربه کرده باشید تا متوجه بشید که وقتی میگم سفر بهتون این باور رو میده که می‌تونید از پس مشکلات بربیاید و بالاخره برای هر کاری یه راه حلی پیدا کنید یعنی چی. توی داستانی که براتون تعریف کردم من این جنس از اعتماد به نفس رو از صعود به قله سیالان و بعدها قله‌های دیگه گرفتم. اعتماد به نفسی که سفرتراپی به من داد باعث شد بعدها هر بار که از زندگی کلافه میشم زل بزنم به کوه‌ها و با خودم فکر کنم تو همچین کوه‌هایی رو صعود کردی، قطعا از پس این مشکلات هم برمیای.

 

خارج شدن از منقطه امن (Safe Zone)

با قدم گذاشتن تو مسیر سفر، از زندگی روتین و منطقه امنی که برای خودمون درست کردیم خارج میشیم. این اتفاق باعث میشه پویایی و حرکت دوباره به زندگی ما برگرده و از آدمی که صبح تا شب یه سری کارهای روتین و تکراری انجام میدیم تبدیل بشیم به فردی که برای لحظه لحظه زندگی حین سفرش باید تصمیم بگیره. از ساده‌ترین تصمیم‌ها مثل اینکه هر وعده غذایی رو کی، کجا و چی بخورم و کجا اقامت کنم و موارد مشابه تا چطور بودجه سفرم رو مدیریت کنم یا مسیر سفر رو چطور ادامه بدم. گرفتن تصمیمات مداوم و جریانی که سفر به زندگی وارد می‌کنه کمک می‌کنه که باور کنیم توی زندگی‌مون منفعل نیستیم و برای بهتر شدن حال‌مون تلاش می‌کنیم.

ظرفیت پذیرش

تصور کنید توی زندگی روزمره توی ترافیک گیر کردید، معمولا توی این شرایط حتی اگر عجله‌ای هم برای برای خونه رفتن نداشته باشید کلافه و خسته میشید و با خودتون فکر می‌کنید ای بابا این چجور زندگیه که من باید انقدر توی ترافیک عمرم رو هدر بدم و مدام چشم‌تون به ماشین جلوییه که بره جلوتر. اما حالا فرض کنید تو یه شهر دیگه توی ترافیک گیر کردید، در حالیکه آدم‌های توی اون شهر دارن از گیرکردن توی اون وضعیت غر می‌زنند احتمالا شما دارید دور و بر رو تماشا می‌کنید و از فرصت استفاده می‌کنید و به سبک معماری شهر یا چهره و طرز لباس پوشیدن آدم‌های اون شهر و ده‌ها مورد مشابه فکر می‌کنید.

 

تجربه مداوم این نگاه متفاوت باعث میشه که به مرور ظرفیت پذیرش‌تون نسبت به مسایل دور و برتون زیاد بشه و آرامش بیشتری رو تجربه کنید. سفر کردن و سفرتراپی باعث میشه با خودتون تمرین کنید که حتی اگه شرایط اونجوری که دل‌مون می‌خواد نیست باز هم میشه یه راهی برای استفاده بهتر از زمان حال پیدا کرد.

 

آشنایی با فرهنگ‌های متفاوت و مردم بومی

دیدن آدم‌های مختلف و درک دغدغه‌ها و نگاه‌شون به زندگی باعث میشه درک بهتری از مشکلات خودمون و راه حل‌هایی متفاوتی که براشون وجود داره پیدا کنیم. البته  اصلا منظورم این نیست که توی سفرها برید مناطقی که به لحاظ مالی از شما ضعیف‌تر یا محروم‌ترند و با خودتون فکر کنید که آخیش من چقدر خوشبختم. اتفاقا هم مناطق محروم رو ببینید، هم طرز زندگی افراد توی کشورهای توسعه یافته رو ببینید تا با نگاه افراد مختلف دنیا آشنا بشید و یاد بگیرید که مشکلی که به نظر شما لاینحل میاد، از نظر خیلی از افراد یه مشکل ساده‌ست که بالاخره یه راه حلی برای رفعش پیدا می‌کنه.

نگاه به مشکلات از فاصله دور

تصور کنید یک تابلو رو به شما بدن تا در موردش نظر بدید و شما برای تماشاش تابلو رو بچسبونید به نوک دماغ‌تون. توی این حالت درک درستی نمی‌تونید از این تابلو داشته باشید. اما کافیه از تابلو فاصله بگیرید تا کم‌کم بتونید نمای کلی از اون داشته باشید و زوایای پنهان‌ش رو ببینید. فاصله گرفتن از مشکلات هم به همین صورته. بحثم اصلا بعد مسافت نیست. دارم از شرایطی صحبت می‌کنم که به شما این امکان رو میده که به لحاظ ذهنی از مشکلات‌تون فاصله بگیرید و از نمای دور اون‌ها رو نگاه کنید. این فاصله برای هر کسی معنایی داره، ممکنه برای کسی بعد از 4 ساعت پرواز  و سفر به کشور دیگه‌ای ایجاد بشه، ممکنه برای کسی با رفتن به پارک سر کوچه شکل بگیره.

 

این روزها که همه درگیر کروناییم و سفر کردن از قبل سخت‌تر شده و تا حدودی امکان‌ناپذیره پیشنهاد می‌کنم در مورد مفهوم Staycation بیشتر مطالعه کنید یا اپیزود سفر در قرنطینه رو گوش کنید تا هم با بهداشت در سفر و هم این مفهوم آشنا بشید.

 

داستان دور دنیا در 80 روز رو یادتونه؟ همون داستان آقای فوگ انگلیسی که با رفقاش سر چرخیدن به دور دنیا در 80 روز شرط‌بندی می‌کنه و سر آخر علاوه بر 80 روز تجربه جهانگردی، برنده 20,000 پوند میشه. مطمئنم حتی اگه کتابش رو به نویسندگی ژول‌ورن نخونده باشید یا فیلمش رو ندیده باشید، با دیدن کارتونی که تو زمان بچگی خیلی‌هامون پخش می‌شد رویای سفر به دور دنیا تو ذهن‌تون شکل گرفته.

رویایی که خیلی از ما به کل فراموشش کردیم، اما توی دنیا آدم‌هایی هستند که برای رسیدن به این رویا تلاش کردند. آدم‌هایی که دور دنیا رو با پای پیاده، دوچرخه، ماشین، موتور و با اهداف مختلف چرخیدن و کلی تجربه ناب به دست آوردند. توی این مطلب می‌خوام قصه یکی از اون افراد رو براتون تعریف کنم.

Jean Béliveau مردیه که دور دنیا رو با پای پیاده چرخید.

 

داری خالی می‌بندی؟ یعنی توی دریاها هم راه رفته پس؟

قبل اینکه بریم سراغ داستان ژان، بذارید همین اول جواب یکی از علامت سوال‌های ذهنی‌تون رو بدم. وقتی می‌گن کسی دور دنیا رو با پای پیاده یا ماشین یا هر وسیله‌ای چرخیده، منظور این نیست که توی اقیانوس‌ها شنا کرده، بلکه معنیش اینه که اون فرد روی خشکی‌های زمین حرکت کرده و بخش‌هایی از مسیر که هیچ خشکی وجود نداره، مثل فاصله قاره آمریکا و آفریقا، از راه دریایی یا هوایی خودش رو به خشکی بعدی رسونده.

ژان قبل چرخیدن دور دنیا چه می‌کرده؟

ژان بیلیو که اصالتا کاناداییه توی شهر مونترال در حال گذراندن یه زندگی روتین بود و تلاش می‌کرده بیزینس کوچک خودش رو توسعه بده. اما حوالی سال 1998 بیزینس ژان به مشکل می‌خوره و کم‌کم ورشکست میشه. ژان با ورشکسته شدن بیزینسش و درگیر شدن با بحران میان‌سالی شروع به ورزش دویدن می‌کنه تا شاید اینجوری بتونه به سلامت روحش کمک کنه.

 

ایده جهانگردی با پای پیاده چطور شکل می‌گیره؟

بعد یک سال دویدن یه روزی که چشم‌انداز خوبی از مونترال داشته، پیش خودش فکر می‌کنه اگه همین مسیر رو ادامه بدم و تا نیویورک بدوم چی؟ یعنی تا مکزیک چقدر راهه؟ و همینجا ایده چرخیدن به دور کره زمین با پای پیاده تو ذهنش شکل می‌گیره. هیجان‌زده برمی‌گرده خونه، نقشه رو باز می‌کنه و شروع به رویا پردازی می‌کنه.

 

چطور ایده‌اش رو با خانواده درمیون میذاره؟

بعد از شکل گرفتن ایده، انقدر تو ذهنش با خودش درگیر بوده و نمی‌دونسته که داره کار درستی می‌کنه یا نه که تا هشت ماه به هیچ کس چیزی نمی‌گه!

اما خب زمان سفرش نزدیک بوده و هر روز پریشون‌تر و مضطرب‌تر از قبل می‌شده و می‌بینه چاره‌ای نداره جز اینکه به همسرش یعنی “لوس” واقعیت رو بگه. پس وقتی حدود سه هفته به شروع سفرش باقی مونده بوده، یه روز صبح پا میشه صبحانه رو حاضر می‌کنه و هر چی توذهنشه رو می‌ریزه رو دایره. “لوس” اولش پریشون میشه و فکر میکنه که ژان کلا داره ترکش می‌کنه! اما ژان قانعش می‌کنه که این سفر رویای زندگیشه و همچنان لوس رو دوست داره و می‌خواد که ارتباطش رو باهاش حفظ کنه.

شروع سفر

بالاخره ژان روز تولد 45 سالگیش یعنی هجدهم آگوست سال ۲۰۰۰ ساعت نه صبح لباس، کیسه خواب، چادر، کیف کمک‌های اولیه و چند تا وسیله ضروری دیگه رو میذاره توی کالسکه سه چرخه‌ش و از خونه‌‌ش توی مونترال کانادا راه می‌افته تا دنیا رو پای پیاده با هدف صلح و آگاه کردن مردم دنیا در خصوص خشونتی که علیه کودکان وجود داره بچرخه.

 

مسیری که ژان برای پیاده‌روی دور زمین طی کرده

ژان سفرش رو از مونترال به سمت آمریکای جنوبی شروع می‌کنه و از اونجا پرواز می‌کنه به آفریقای جنوبی و پیاده حرکت می‌کنه تا اروپا و از اونجا از طریق ترکیه و ایران وارد خاورمیانه میشه و بعد مسیرش رو ادامه میده به سمت آسیای جنوب شرقی و بعد هم استرالیا و نیوزلند. ژان در نهایت بعد از طی ۷۵,۵۰۰ کیلومتر و پاره کردن ۵۴ تا کفش برمی‌گرده به شصت و چهارمین کشور یعنی کانادا و ۱.۵ کیلومتر اخر رو دست در دست زنش طی می‌کنه.

ژان توی این دوران خانوادش یا دوستاش رو میدیده؟

اراده ژان و اعتقادش به طی این مسیر واقعا عجیبه. این مرد انقدر مصمم بوده که تا دور زمین رو راه نرفته خونه برنگرده که حتی وقتی نوه‌هاش به دنیا میان یا وقتی پدرش میمیره خونه برنمی‌گرده. توی این یازده سال، هر سال لوسی بهش سر میزده و چند روز رو با هم می‌گذروندن و ظاهرا انقدر خوش می‌گذشته که لوسی میگه انگار یازده تا ماه عسل رو تجربه کرده. بیخود نیست که میگن دوری و دوستی!

پسرش هم بهش سر میزد و بخش‌هایی از مسیر مثل تونس و اسکاتلند رو توی سالهای 2005 و 2006 کنار پدرش راه رفته.

ژان و پشیمونی؟

بله باورش سخته ولی حتی ژان هم که برای سفرش کلی انگیزه داشته گاهی پشیمون می‌شده. مثلا بعد سه ماه راه رفتن، یه شب سرد که هیچ جایی برای موندن نداشته پیش خودش می‌گفته نگاه کن آدم‌ها الان راحت نشستند توی خونشون و تلویزیون تماشا می‌کنند، کافیه یه بلیت هواپیما بگیرم و برگردم به خونه خودم و کارم.

و این برگشتن به کار براش مثل تهدید عمل می‌کرده، با خودش می‌گفته نه من بالاخره یه چیزی برای یادگرفتن و لذت بردن پیدا کردم و حاضر نیستم برگردم به کار سابق و با همین تهدید “اگه راضی نیستی برگرد سر کار سابقت” خودش رو جمع و جور می‌کرده و ادامه میداده.

 

ژان سال 2012 توی TEDxWaterloo از تجربیات یازده سال پیاده‌رویش گفته که می‌تونید از اینجا ببینید.

 

اولین کسی که دنیا رو با پیاده چرخید کی بود؟

البته که ژان اولین کسی نبود که دور دنیا رو با پای پیاده چرخید. رکورددار این حرکت آقای Robert Garside انگلیسیه. رابرت که خودش رو The Runningman خطاب می‌کنه سال 1967 به دنیا اومده و طی سال‌های 1997 تا 2003 به عنوان اولین نفر دور دنیا رو دویده و تونسته اسمش رو تو کتاب رکوردهای گینس ثبت کنه. به زودی داستان رابرت رو هم براتون می‌نویسم.

 

اگه رویای راه رفتن دور دنیا یا ایران یا شهر و روستاتون توی ذهنتون شکل گرفت، پیشنهاد می‌کنم تمرین‌هاتون رو با کوهنوردی شروع کنید. اینجا براتون نوشتم که چطور کوهنوری رو شروع کنید. البته که قبل اون باید ببینید که آدم سفر تنهایی هستید یا نه، برای اینکه بیشتر با حال و هوای سفر تنهایی آشنا بشید پیشنهاد می‌کنم اپیزودهای سفر تنهایی و سفر تنهایی و رابطه رو گوش بدید.

اول تیرماه 1399 قراره خورشیدگرفتگی حلقوی داشته باشیم. توی این نوشته می‌خوام یکم درباره این کسوف حلقوی 1 تیر و کلا کسوف و خسوف صحبت کنیم. آخر متن هم مکان برگزاری برنامه‌های عمومی رصد رو تا روز کسوف اول تیر به‌روز می‌کنم.

 

کسوف یا خسوف؟ مساله این است.

بیاید همین اول به یکی از بنیادی‌ترین سوالات بشریت بپردازیم. خسوف یا کسوف؟

این جمله رو همه‌‌تون بارها شنیدید که خسوف یعنی ماه‌گرفتگی و کسوف یعنی خورشیدگرفتگی. اما آیا یادتون مونده؟ مسلما نه.

حق هم دارید. آخه چرا باید این دوتا اینقدر به هم شبیه باشند؟ به نظر من تازه شکر کنید که توی عربی قبل‌ترها به هر دو کسوف می‌گفتند و اون‌وقت بوده که باید خر می‌آوردی و باقالی بار می‌کردی.

من خودم همیشه از این قائده استفاده می‌کنم که این دو تا با هم نسبت عکس دارند. یعنی که خورشید که «خ» داره پس کسوف «خ» نداره. ماه «خ» نداره پس خسوف میشه ماه‌گرفتگی. این رو چندبار از روش بنویسید تا ملکه ذهن‌تون بشه.

 

خورشیدگرفتگی و ماه‌گرفتگی چرا اتفاق می‌افتند؟

همه این داستان‌ها زیر سر سه تا کره آسمونیه. زمین، ماه و خورشید. سیستم گردش این‌ها به دور هم‌‌دیگه جوریه که گاهی توی یه راستا قرار می‌گیرند و اون‌وقته که کسوف یا خسوف اتفاق می‌افته.

ماه توی هر 27 تا 29 روز یه بار دور زمین می‌چرخه. اما زاویه چرخشش با محور زمین و خورشید یه 5 درجه ای اختلاف داره. اینه که فقط یه وقت‌های خاصی پیش میاد که درست از جلوی خورشید یا از توی سایه زمین رد بشه.

توی عکس پایین شرایط وقوع خسوف و کسوف رو می‌‌تونید ببینید.

موقع خورشیدگرفتگی چه اتفاقی توی طبیعت می‌افته؟

این دلیل علمی قضیه در ساده‌ترین شکل ممکن بود. اما بیاید چندتا نکته کاربردی بگم بهتون.

یه چیزی که باید دقت کنید اینه که خورشیدگرفتگی حلقوی یا کلی فقط در زمانی که ماه نو (محاق) داریم اتفاق می‌افته. این یعنی همون اول ماه قمری. از اون‌ور ماه‌گرفتگی هم فقط شبی که ماه کامل باشه اتفاق می‌افته.

نکته بعدی اینه که موقغ خورشیدگرفتگی کامل، آسمون مثل دم غروب میشه و گرگ و میشه. اگه یکی گفت مثل شب تاریک شد داره باهاتون شوخی میکنه. اما وقت خورشیدگرفتگی کامل یکسری اتفاقات باحال می‌افته. مثل اینکه بعضی از سیارات و ستاره‌های پرنور رو میشه دید. یا مثلا پرنده‌ها شروع می‌کنند به پروازکردن و آواز خوندن چون فکر میکنند شب شده. خلاصه که خیلی فضای جالبیه.

اینجا می‌تونید حال و هوای من رو وقت خورشیدگرفتگی کامل ببینید.

 

خورشیدگرفتگی حلقوی چیه و چه وقت‌هایی اتفاق می‌افته؟

در حالت عادی، اندازه ظاهری ماه و خورشید توی آسمون باهم برابره. اولین چیزی که به ذهن آدم میرسه اینه که خب اندازه خورشید که خیــــــلی بزرگتره پس چرا؟ این قضیه هم به خاطر فاصله است. ماه توی فاصله حدودی 340هزار کیلومتری ماست اما خورشید توی فاصله 150میلیون کیلومتری. درنتیجه با اینکه خورشید حدود 400برابر از ماه بزرگتره اما هم‌اندازه دیده می‌شند. عجایب!

اما یه وقت‌هایی هست که فاصله ماه از زمین دورتره و اندازه‌اش یه کم کوچک‌تر میشه. توی این شرایط ماه میاد جلوی خورشید اما نمی‌تونه همه‌اش رو بپوشونه. به این حالت می‌گند خورشیدگرفتگی حلقوی. حلقه آتش و تمثیل‌هایی از این دست. به نظر من اون حلقه‌ای که «برای حکومت بر همه‌گان» ساخته شده این حلقه است. حلقه یگانه جلوی این حلقه هیچ نیست. (اگر متوجه این بخش نشدید سخت نگیرید. احتمالا مثل من دیوانه دنیای ارباب حلقه‌ها نیستید)

کسوف اول تیر هم از همین دسته کسوف حلقوی است.

یکی دیگه از فرق‌های ماه‌گرفتگی و خورشیدگرفتگی اینه که سایه زمین چندبرابر اندازه ماهه. درنتیجه ماه وقتی وارد سایه میشه یکی دو ساعتی اون تو هست و همه کسایی که از سمت شب زمین ماه رو می‌بینند می‌تونن خسوف رو هم ببینند.

اما سایه ماه نسبت به زمین خیلی کوچکه. اینه که فقط اهالی به منطقه خاص از زمین می‌تونند خورشیدگرفتگی رو کامل (یا حلقوی) ببینند. به اون منطقه می‌گند نوار گرفت یا مسیر گرفت.

 

رصد خورشیدگرفتگی حلقوی 1 تیر در ایران

توی خورشیدگرفتگی حلقوی اول تیر ما به اندازه 40 کیلومتر بدشانسی آوردیم و مسیر گرفت از نزدیکی ایران رد میشه و نه از خود کشورمون. درنتیجه برای دیدن خورشیدگرفتگی حلقوی باید به کشورهایی مثل عمان یا اتیوپی یا هند و چین سفر می‌کردیم. اما خب وضع ایران هم اونقدرها بد نیست.

توی جنوب شرقی ایران، یعنی جایی مثل پسابندر خورشید در حدود 98 درصد می‌گیره. درسته که باز هم یه هلاله و کامل نیست اما خداییش خوبه دیگه. ناشکر نباید بود. واسه همینه که اگه حدفاصل 31 خرداد تا 2 تیر توی منطقه چابهار بودید به هرکس سلام کنید احتمالا جزو منجم‌های ایرانه.

بیشتر بخوانید: اگه قصد سفر برای دیدن خورشیدگرفتگی رو دارید شاید این لیست وسایل سفر به دردتون بخوره.

توی شهرهای مختلف ایران می‌تونید خورشیدگرفتگی حلقوی 1 تیر رو به صورت جزئی و با درصدهای مختلف ببینید. توی این نقشه اگر روی نقشه کلیک کنید بهتون میگه که دقیقا خورشید توی منطقه شما چند درصد میگیره.

هشدار! مراقب چشم‌هاتون باشید.

یادتون باشه که برعکس خورشیدگرفتگی کلی، توی خورشیدگرفتگی جزئی، حتی تا حدود 90درصد هم آسمون تاریک نخواهد شد. پس در حالت عادی متوجه این قضیه نمی‌شید تا به خورشید نگاه کنید. اما صبر کنید. هرگز، هرگز نباید مستقیم به خورشید نگاه کنید.

برای دیدن خورشید در هر حالتی حتی زمان گرفتگی باید از فیلترهای مخصوص استفاده کنید. دم‌دستی‌ترین فیلترهای موجود در بازار اسمش است مایلار. فیلترهای مایلار شبیه یه ورقه نقره‌ای هستند که اگه از توشون نگاه کنید خورشید رو مثل یه توپ سفید بامزه، بدون نورهای اضافیش میبینید.

یادتون نره که به افسانه‌های محلی که میگن با سی‌دی یا فلاپی (کسی داره هنوز؟) یا شیشه دودگرفته میشه به خورشید نگاه کرد اعتماد نکنید. چشم‌تون مثل زمانی که به نور جوشکاری نگاه میکنید خواهد سوخت. با تفاوت چندصد برابر. به نظر دیدن خورشید حتی در زمان گرفته به چشم درد و عمل و آب مروارید نمی‌ارزه. مراقب چشم‌هاتون باشید.

کسوف اول تیر رو کجا ببینیم؟

این روزها دیگه توی هر شهر و دیاری گروه نجومی پیدا میشه. همه‌شون هم واسه این روز برنامه خواهند گذاشت. من سعی می‌کنم در روزهای آینده این بخش رو آپدیت کنم.

اولین برنامه‌ای که می‌تونم برای بچه‌های تهران معرفی کنم برنامه‌ایه که قراره توی باغ کتاب تهران برگزار بشه. چندتا از بروبچه‌ای نجومی قدیمی با یه تلسکوپ 10 اینچ از ساعت 9 صبح توی گذر فرهنگ باغ کتاب منتظرتون‌اند.

 

اگر رفتید و این خورشیدگرفتگی رو دیدید یادتون نره که هشتگ معروف موقع خورشیدگرفتگی رو استفاده کنید. می‌دونید چی بود دیگه؟

وقتی اسم سفر به سواحل جنوبی میاد لحظه‌شماری می‌کنم تا برسم به غذاهای دریایی لذیذ جزایر هرمزگان. از کباب ماهی تا میگوپلو. توی این مطلب می‌خوام در مورد تعدادی از غذاهای لذیذ جزایر هرمزگان بگم که حیفه تا جنوب برید و امتحانش نکنید. قبل اینکه بریم سراغ غذاها اینو بگم که توی این جزایر خیلی مرسومه که یهو ببینید در یه خونه‌ای بازه و مردم میرن توی خونه یا توی حیاط غذا می‌خورن. یعنی چی؟ یعنی مثلا دفعه اولی که رفتم هرمز همینجوری که تو کوچه پس کوچه‌های هرمز قدم می‌زدیم یه نوشته کوچک کنار در یه خونه دیدیم که نوشته بود رستوران خاله هاجر، در حیاط باز بود و ما هم داخل شدیم و دیدیم خبری از فضای رستوران نیست و رسما اومدیم خونه خاله. خلاصه که لیست غذاها رو پرسیدیم و دو تا غذا سفارش دادیم و بهمون گفت تو یک ساعتی که غذا حاضر بشه می‌تونیم توی خونه استراحت کنیم یا بریم بچرخیم و برگردیم. ما هم کوله‌ها رو گذاشتیم و رفتیم گشت و گذار و وقتی برگشتیم غدامون حاضر بود. خیلی تجربه عجیبیه چون انگار واقعا رفتی خونه خاله‌ت غذا می‌خوری! سفره‌ای که برای ما پهن شده بود یه گوشه هال خونه بود و دو متر اونورتر پسرخاله دمرو رو زمین دراز کشیده بود و مشق می‌نوشت و کارتن می‌دید، وسطاشم ترشی تموم شد پا شدم رفتم تو آشپزخونه از مامانِ خاله یه کاسه دیگه ترشی گرفتم. این قضیه خصوصا توی هرمز خیلی مرسومه، توی قشم اغلب خونه‌هایی که از مهمون‌ها هم پذیرایی می‌کنند تا حدودی شکل و شمایل رستوران بومی گرفتند و توی لارک هم چون گردشگری تازه راه افتاده بیشتر این مدلیه که از قبل باید غذا سفارش بدی و خیلی مرسوم نیست که وارد خونه‌هاشون بشی.

خلاصه که تو سفر به جزایر استان هرمزگان با شکمی گرسنه و روی باز برید به استقبال دنیای جدید غذاها و مفهوم جدید رستوران.

بخشی از این غذاها توی خیلی از شهرهای خط ساحلی جنوب به روش‌های مختلف سرو میشه و فقط مختص جزایر هرمزگان نیست.

 

قلیه ماهی/میگو

قلیه ماهی و قلیه میگو گل سرسبد غذاهای جنوبی‌اند، غذهای معروفی که توی هر شهر و روستایی به یه روش درست می‌شه. خورشتی که مخلوطیه از سبزی، ماهی، ادویه‌های مختلف و تمبر هندی. بله! تمبر هندی.

قلیه ماهی قشمی عموما سبز رنگه(رب نداره) و خرما هم در اون استفاده میشه و پیشنهاد می‌کنم همون روز اولی که رسیدید قشم، همون اولین وعده برید سراغ این غذا چون مطمینم تا آخر سفرتون مدام تجربه‌ش می‌کنید و سفرتون هر چند روز باشه بازم وقتی برگردید به شهر خودتون حسرتش رو می‌خورید.

هواری ماهی/میگو

ترکیب برنج،سبزی و ادویه‌های لذیذ جنوب با ماهی یا میگو هوش از سرتون می‌بره. من این غذا رو توی قشم و هرمز هم توی رستوران و هم توی خونه‌های محلی به دفعات تجربه کردم. جالب اینه که نشده دو بار این غذا رو با یه مزه تجربه کنم، از اون غذاهاست که هر کس دستور مخصوص خودش رو داره و هر دفعه بشقابم رو می‌بینم از عطر و شکلش سورپرایز می‌شم، یه بار سبزیش بیشتره یه بار عدس داره، یه بار رب داره و … خلاصه که به شدت به شعار هر “خونه، یک دستور غذایی هواری” پایبندند. اما اعتراف می‌کنم که خوشمزه‌ترینش رو توی روستای سهیلی قشم تجربه کردم.

پیشنهاد می‌کنم همون روز اول که دارید قلیه سفارش می‌دید (ترجیحا قلیه ماهی) همسفرتون رو هم مجبور کنید که هواری میگو سفارش بده تا هر دو تا غذای بهشتی رو با هم امتحان کنید.

پودینی

پودینی رو تو اکثر رستوران‌های قشم و هرمز می‌تونید به شکل‌های مختلف پیدا کنید، از ساندویچ‌های کوچک تو فست فودیا تا به صورت خوراک و کنار برنج توی رستوران‌ها. پودینی با گوشت کوسه  توی قشم خیلی معروفه اما بعضی اوقات با گوشت سفره‌ماهی یا ماهی‌های مختلف دیگه درست می‌شه. شاخصه این غذا اینه که آب گوشت رو کاملا میگیرن و گوشت خشک شده رو ریش ریش می‌کنند و با ادویه و سبزی تفت میدن. من خیلی ساندویچ پودینی رو دوست دارم، اما یه کم طعم خاصی داره و ممکنه همه خوششون نیاد.

خلاصه که همون روز اول کنار قلیه میگو و هواری ماهی یک دونه پودینی کوسه هم سفارش بدید تا بتونید تصمیم بگیرید که جزو تیم پودینی‌ خورائید یا تیمی که مدام میگه نه ممنون من همون غذاهای تکراری همیشگیم رو می‌خوام.

عنکاس

عنکاس یا ماهی مرکب بین اهالی جنوب خیلی محبوبه. عنکاس خشک شده غذاییه که بر خلاف اغلب غذاهای این جزایر که میشه به سرعت حاضر کرد، نیاز به زمان طولانی برای آماده شدن داره. معمولا عنکاس رو تکه تکه می‌کنند و ده روز رهاش می‌کنند تا با کمک آفتاب خشک بشه و بعد کبابش می‌کنند. توی هرمز توی دکه نزدیک اسکله می‌تونید ساندویچ عنکاس رو امتحان کنید.

 

میگو دوپیازه

اگه مثل من شیفته میگو هستید میگو دو پیازه یکی از بهترین غذاهاست. غذایی که وقتی دستور غذاشو نگاه می‌کنید به نظر خیلی مبتدی میاد و اگه امتحانش نکرده باشید نمی‌تونید باور کنید که ترکیب میگو و پیاز و رب تا این حد شگفت‌انگیز بشه. البته که بازم یادآوری می‌کنم که نباید از معجزه ادویه‌های جنوب غافل شد.

ماهی کبابی/سرخ کرده

ممکنه فکر کنید که ماهی کبابی و ماهی سرخ کرده رو که توی اکثر شهرها و خصوصا شهرهای ساحلی میشه تجربه کرد و همچین غذای خاصی نیست، که خوب باید بگم سخت در اشتباهید. چون نه ماهی که توی ساحل‌های مختلف پیدا میشه طعم و مزه‌شون مشابهه و نه ادویه‌هایی که بهش زده میشه و نه روش طبخش. بذارید براتون مثال بزنم، مثلا ماهی کبابی کنار دریاچه زریوار کردستان و ماهی کبابی قشم در ظاهر اسم جفتشون ماهی کبابی اما انگار از دو تا سیاره مختلف اومدند و هر کدوم به یه شکل عطر و طعم بهشت رو دارن. پس اصلا با این خیال که ماهی سرخ شده و کبابی رو همه جا میشه خورد خودتون رو گول نزنید و حتما روز دوم ماهی کبابی و سرخ شده رو بذارید توی اولویت.

همینجا بگم که از میگو کبابی/سرخ شده هم غافل نشید.

 

فلافل

من به شخصه می‌تونم وقتی جنوبم شبانه‌روز ماهی و میگو بخورم، اما این وسط‌ها حیفه از فلافل جنوب غافل بشم. هرمز که رسیدید، با همون کوله سراغ فلافلی بارسلون رو بگیرید و پیاده از اسکله راه بیافتید و برید پیش عمو طاهر و به مناسبت ورودتون به هرمز یه فلافل با سس تند بزنید.

نان توموشی

این نون تو جزایر هرمزگان نقش چیپس و پفک رو بازی می‌کنه.خصوصا توی هرمز خیلی مرسومه که زن‌ها یه ماهیتابه و یه سبد مواد اولیه گذاشتند دم در خونشون و نان توموشی درست می‌کنند. نون سبکی که خیلی نازکه و داخلش معمولا سس سوراغ یا مهیاوه می‌ریزن. سوراغ ترکیبیه از شیره ماهی و کمی خاک رنگی هرمز و مهیاوه هم ترکیبیه از شیره ماهی و سبزیجات معطر. از اونجایی که توی سس این نون‌ها شیره ماهی وجود داره، عطر و طعم نون با چیزی که ما از نون توقع داریم متفاوته و اگه آدم خوش غذایی نباشید ممکنه اولش توی ذوقتون بخوره، اما بهتون پبشنهاد می‌کنم این یه بار رو ریسک‌پذیر باشید چون بعید می‌دونم پشیمون بشید.

کلمبا(حلیم ماهی)

کلمبا از غذاهای قدیمیه قشمیه. ترکیبیه از گندم یا جو با ماهی پخته شده و سبزی و البته ادویه جنوبی. من تعریف این غدا رو از قشمی‌ها زیاد شنیدم اما متاسفانه توی رستوران‌ها ندیدمش. یه جورایی میشه گفت غذای سنتی قشمه که بیشتر قدیمیای قشم تو خونه‌هاشون درست می‌کنند.

 

ارده شیره و خرما

کنار غذاهای جنوبی معمولا خرما ارده سرو میشه، جدا از طعم لذیذش و اینکه بعد خوردن غذای سنگین، یه دسر شیرین خیلی می‌چسبه، داستان سرو خرما ارده اینه که چون طبع ماهی و میگو سرده با خوردن خرما و ارده شیره از مشکلات گوارشی جلوگیری میشه.

 

برای اینکه بیشتر با حال هوای جنوب و جزایرش آشنا بشید پیشنهاد می‌کنم اپیزود جزایر رنگارنگ رو گوش کنید.

توی اپیزود اول رادیو جولون، علاوه بر روایت سفر به این کشور، از فرهنگ و رقص زیبای این کشور که بخشی از فرهنگ‌شونه گفتیم که می‌تونید از اینجا گوش کنید و بخونید.

اما تنوع رقص گرجی اونقدر زیاده که حوبه که توی این مقاله در مورد انواعش براتون بگم.

رقص توی فرهنگ گرجی به نوعی گرامی‌داشت زندگی و فرهنگ غنی و متنوع این سرزمینه. هر سبک از رقص گرجی نمایان‌گر خصوصیت‌ها و ویژگی‌های منطقه‌ایه که اون رقص در اون متولد شده. رقص‌های مناطق کوهستانی مثل Khevsuruli به‌طور کامل با رقص‌های مناطق معتدل‌تر مثل Davluri تفاوت داره. لباس رقصنده‌ها هم در این میون نقش پررنگی بازی می‌کنه. لباس هر رقص بسته به رسوم و فرهنگ اون منطقه و همچنین موضوع رقص فرق ‌می‌کنه. خیلی‌ها اعتقاد دارن رقص کمک شایانی به حفظ لباس‌های سنتی گرجستان کرده.

در ادامه چندتا از رقص‌های گرجی رو به صورت اجمالی معرفی ‌می‌کنم تا با آهنگ‌هایی که در متن پادکست سرزمین خاچاپوری شنیدید بیشتر آشنا بشید:

 

رقص khorumi

این رقص نمایانگر رشادت‌ها و قدرت جنگجویان منطقه آجارا در جنوب غرب گرجستان و در کناره دریای سیاهه. توی این رقص، داستان چند جنگ‌جوی اهل آجارا روایت ‌می‌شه که به دنبال پیدا کردن محل اتراق دشمن هستند. در پرده‌های بعدی شاهد هماوردطلبی و مبارزه جنگجویان، پیروزی، افتخار و مفاهیمی از این دست هستیم. این رقص سابق‌ بر این، با شرکت تعداد محدودی رقصنده اجرا ‌می‌شد اما امروزه به طور معمول در دسته‌های سی-چهل نفره اجرا ‌می‌شه.

رقص Kartuli

تمام رقص‌های گرجی درباره سختی و جنگ نیستند. رقص کارتولی نمایشی درباره ازدواجه. در این رقص مرد تمام مدت به زوج خودش خیره شده. انگار که توی این دنیا هیچ زن دیگه‌ای وجود نداره. مرد همیشه توی فاصله‌ای مشخص از معشوق قرار داره و با لمس‌نکردن او اخلاق‌مداری خودش رو نشون ‌می‌ده. در مقابل اما زن تمام مدت به پایین خیره شده تا حجب و حیای خودش رو به رخ بکشه. حرکت‌های زن توی این رقص خیلی نرم و با طمأنینه است. کارتولی جزو رقص‌های دشوار گرجی دسته‌بندی ‌می‌شه.

رقص Kazbeguri

این رقص بیننده رو با خودش به ارتفاعات شمال گرجستان ‌می‌بره. جایی که مردم با شرایط سخت و سرمای طاقت فرسا زندگی رو سر ‌می‌کنند. این رقص هم همون‌طور که انتطار ‌می‌ره نشان‌دهنده همون دشواری‌هاست. کازبگوری یه رقص کاملاً مردانه است و رقصنده خانم نداره.

رقص Acharuli

این رقص هم همون‌طور که از اسمش بر‌میاد از منطقه آجارا و باتومی نشأت گرفته. برعکس کارتولی، ارتباط عاشق و معشوق در این رقص نزدیک‌تر و صمیمانه‌تره و رقص به نوعی عاشقانه‌تر محسوب ‌می‌شه. آجارولی به دلیل لباس‌های پر رنگ و لعاب و حرکات و موسیقی شادش معروفه.

این‌ها فقط تعداد کمی از انواع رقص‌های محلی گرجستان محسوب میشه. پدیده‌ای که در زندگی رومزه خیلی از مردم گرجستان نقش پررنگی داره. ترکیب آوازهای منحصر به فرد گرجی با صدای سازهای کوبه‌ای و زهی و آوای خاص موسیقی گرجی به نوعی با این حرکات نمایشی تکمیل میشه.

رقص‌های گرجی نمونه‌ای از فرهنگ غنی منطقه قفقازه که توی اپیزودهای اول و پانزدهم رادیو جولون می‌تونید بیشتر ازش بشنوید.